Connect with us

ARPA

Temel Gıda Fiyatları Yükselişini Sürdürüyor

Koronavirüs pandemisinin küresel tedarik zincirlerini olumsuz etkilemesi ile temel gıda fiyatları dünyanın bazı bölgelerinde aşırı artış gösterdi.

Pirinç ve buğday fiyatları -dünyada tüketilen kalorinin yaklaşık üçte birini oluşturan besin grubu- vadeli ve spot piyasalarda sert artış gösterdi.

Bu durum ithalata dayalı ekonomiler için salgının ülkelerin satın alma güçlerini azaltması ile birlikte ekstra finansal yük de yaratıyor.  Örneğin, Nijerya’da pirincin perakende fiyatı yalnızca Mart’ın son dört gününde yüzde 30 yükseldi.

Perakende fiyatlardaki artışı tetikleyen en önemli faktörün tahıl vadelilerindeki aşağıya sızma etkisi mi, bölgesel arz tıkanmaları mı, panik alımları mı yoksa tüm bunların kombinasyonu mu olduğu net değil.

Net olan şey ise, yakın zamada dünyada gıda sıkıntısı yaşanmayacağı öngörülmesine karşın, politika yapıcıların bunları doğru zamanda, doğru miktarda ve doğru fiyatta ulaştırabileceklerine yönelik endişelerin arttığı.

Rabobank International Tarımsal Emtia Piyasaları Direktörü Stefan Vogel konuya ilişkin, “Koronavirüs olmasaydı bu sorunlar yaşanmayacaktı, insanlar arz tedariki konusunda endişeliler” şeklinde açıklamada bulundu.

Fiyatlara yönelik alınan önlemler ekonomide geniş çaplı olarak daha farklı yönsde hareketlere sebep oluyor. Pandemi dolayısıyla işletmelerin kapanması ile deflasyon endişeleri arttı, işsizlikte yükseliş yaşandı ve petrol piyasası kötüye gitti.

Geçtiğimiz ay küresel gıda fiyatları göstergesi temel olarak enerji fiyatlarındaki düşüşün bioyakıta dönüştürülen şeker gibi ürünlere talebi azaltması ile keskin bir düşüş kaydetti, fakat gıda fiyatları dünya genelinde paralel hareketler göstermedi. Daha geniş kapsamlı düşüşlerde dahi bazı kritik gıda mahsulleri uç değerler aldı. Bu bağlamda pirinç üçüncü art arda aylık yükselişini kaydetti.

ANALİZ VE RAPORLAR

TÜRKİYE’DE ARPA ÜRETİMİ

EmtiaSembolKapanış Fiyatı%Değişim
AltınGC1.723,40+0,97%
XAU/USD1.716,52+0,00%
GümüşSI15,758+0,31%
PlatinPL774,00-0,44%
PaladyumPA1.797,30-2,08%
Ham PetrolCL25,54-0,93%
Brent PetrolLCO29,43+0,07%
Doğal GazNG1,641-4,59%
Kalorifer YakıtıHO0,8385+0,01%
Amerikan BuğdayZW501,62-2,41%
Kaba PirinçRR15,643+1,22%
Amerikan MısırZC317,88-1,28%
Amerikan Soya FasulyesiZS838,88-1,42%
Amerikan Pamuk No. 2CT57,56-1,34%
Amerikan KakaoCC2.460,00+2,41%
Amerikan Kahve CKC105,33-1,88%
Londra KahveLRC1.149,00-0,09%
Amerikan Şeker No. 11SB10,29+0,39%
Canlı SığırLE94,675-2,57%
Besi SığırıFC133,30+0,47%
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre; 2002 yılında 36 milyon dekarlık alanda arpa ekimi yapan Türkiye, 8,3 milyon tonluk üretim gerçekleştirmiştir. Ekim alanı 2005 yılında son 10 yılın en yüksek seviyesi olan 36,5 milyon dekara ulaşmış, üretim ise aynı dönemde 9,5 milyon ton seviyesine ulaşmıştır. 2006 yılında üretim 51 milyon ton artarak son 10 yılın en yüksek noktasına ulaşmıştır. Ancak sonraki yıllarda ekim alanı da, üretim miktarı da düşüş göstermiştir. Türkiye, 2013 yılında 27,2 milyon hektarlık alanda arpa ekimi yapmış ve 7,9 milyon tonluk üretim miktarında kalmıştır. Arpa tarımı Türkiye’de büyük ölçüde kuru koşullarda yapıldığı için verim düşüktür. Türkiye’nin arpa verimi dünya arpa veriminin altındadır. TÜİK verilerine göre 2014 yılında 6,3 milyon ton olan Türkiye’nin arpa üretimi, 2015 yılında 8 milyon tona ulaşmış, 2016 yılında ise 6,7 milyon tona gerilemiştir. Bu yıldan sonra ise az miktarda bir artış göstererek 2019 senesine kadar 7 milyon ton civarlarında bir üretim söz konusu olmuştur. Türkiye’de hemen her bölgede üretimi yapılabilen arpa, tarla ürünleri içinde ekiliş alanı ve üretim açısından buğdaydan sonra ikinci sırada gelmektedir. Ülkemiz dünya arpa üretiminde ilk 10 ülke arasında yer almaktadır. Arpa, Türkiye’nin tüm bölgelerinde yetiştirilmekle birlikte, özellikle Orta Anadolu (Konya, Ankara, Eskişehir ve Kırşehir) ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi (Şanlıurfa, Diyarbakır, Mardin) arpa yetiştiriciliği konusunda önemli iki bölgedir.   Türkiye, arpa üretiminin hemen hemen tamamını kendi iç tüketimi için değerlendirmektedir. Türkiye’de arpa üretiminin yüzde 90’ı hayvan yemi olarak, kalan kısmı maltlık olarak bira sanayinde ve gıda endüstrisinde kullanılmaktadır. Gıda endüstrisinde kullanılan oran çok düşük olup, bira sanayinde kullanılan oran her geçen yıl artmaktadır. 2015 yılında 27,8 milyon da olan arpa ekim alanları 2016 yılında %1,6 azalma göstererek 27,4 milyon da olmuştur. En fazla ekim alanı olan iller 3,1 milyon da (%11,2) ile Konya, 2,3 milyon da (%8,5) ile Ankara, 2,2 milyon da (%8,2) ile Şanlıurfa’dır. Arpa Türkiye’nin tüm bölgelerinde yetiştirilmekle birlikte en fazla arpa üretimi 2016 yılı TÜİK verilerine göre Batı Anadolu, Orta Anadolu, Ege ve Güney Doğu Anadolu Bölgelerinde yapılmaktadır. Türkiye arpa üretimi 2015 yılında 8 milyon ton iken 2016 yılında %16,3 azalma ile 6,7 milyon ton olarak gerçekleşmiştir. Üretimde Konya 809 bin ton (%12,1) ile ilk sırada yer almaktadır. Konya’yı 665 bin ton (%9,9) ile Ankara, 294 bin ton (%4,4) ile Afyonkarahisar takip etmektedir. 2017 yılı arpa üretimi ise bir önceki yıla göre %6 oranında artarak 7,1 milyon ton olarak gerçekleşmiştir. -Türkiye’de Arpa Destekleme Politikaları: 2017 yılı çiftçi kayıt sistemine dahil olan üreticilere alan bazlı olarak 13 TL/da mazot desteği, 4TL/da gübre desteği, 8,50 TL/ da Yurtiçi Sertifikalı Tohum Kullanım Desteği ödemesi yapılmaktadır. Ayrıca 5 Krş/kg Fark Ödemesi Desteği verilmektedir.- 2017 Aralık ayında 0,81 TL/kg olan arpa üretici fiyatı bir önceki aya göre %0,80, bir önceki yılın aynı ayına göre %15,34 artmıştır. 2017 yılı üretici fiyatı 2016 yılına göre %14,93 oranında artış göstererek 0,77 TL/kg olmuştur. 2013 yılı TMO alım fiyatı 0,54 TL/kg, 2015 yılı TMO alım fiyatı ise 0,65 TL/kg olarak gerçekleşmiştir. 2012, 2014, 2016 ve 2017 yılı TMO alım fiyatı açıklanmamıştır. Borsa fiyatında Eskişehir, Konya, Polatlı, Çorum Borsalarına ait TMO verileri dikkate alınmış olup, bu fiyat 2017 Aralık ayında 0,94TL/kg’dır. Borsa fiyatı bir önceki aya göre %7,76, bir önceki yılın aynı ayına göre %17,18 artmıştır. 2017 yılı borsa fiyatı 2016 yılına, göre %17,76 artış göstererek 0,86 TL/kg olarak gerçekleşmiştir.

GENEL DEĞERLENDİRME

USDA verilerine göre 2016/17 üretim sezonunda dünya arpa üretiminde ve tüketiminde ilk sırada AB (28) ülkeleri yer almaktadır. Dünya arpa ithal eden ülkeler arasında ilk sırada Suudi Arabistan, ihraç eden ülkeler arasında ilk sırada Avustralya yer almaktadır. Dünyada üretilen arpanın yaklaşık %67’si yem amaçlı, %21’i sanayi amaçlı kullanılmaktadır. Gıda olarak kullanımı ise arpa tüketiminin %5’ini oluşturmaktadır. TÜİK verilerine göre 2015/16 piyasa yılında Türkiye arpa üretiminin %85’i yemlik %3’ü endüstriyel, %1’ i gıda olarak kullanılmıştır. Aynı sezonda kişi başına tüketim 1 kg‘dır. 2014/15 piyasa yılında %80 olan arpa yeterlilik derecesi 2015/16 piyasa yılında %106,5 olarak gerçekleşmiştir. Türkiye’de arpa ithalat miktarı; üretime, yurt içi kullanım miktarına ve gelişen yem sanayinin ham madde ihtiyacını karşılamasına bağlı olarak yıllar itibariyle değişiklik göstermektedir. TÜİK verilerine göre 2016 yılında 40 bin ton olan ithalatın 2017 yılında 291 bin ton civarında olduğu tahmin edilmektedir. İhracat ise 2016 yılında 6 bin ton olarak gerçekleşirken, 2017 yılında 9 bin ton civarında olduğu tahmin edilmektedir. Dünya arpa ortalama veriminde belirgin bir artış görülmektedir. Genelde yarı kurak ve yarı nemli üretimi yapılan bu tahıl cinsinde birim alan veriminde sağlanan bu artış daha çok gelişmiş ülkelerdeki yoğun ıslah programlarında sağlanan genetik ilerlemenin üretime yansıması ve çeşitlerin yüksek verim potansiyellerini ortaya çıkaracak yetiştirme tekniklerinin yaygın olarak uygulanmasından ileri gelmektedir. Türkiye’de arpa üretimi çoğunlukla kuru şartlarda yapıldığı için verim düşüktür. Türkiye koşullarında kalitesi yüksek hem yemlik hem de maltlık arpa için öncelikli olarak yapılacak iş ürünün fiziksel kalitesini yükseltmekten geçmektedir Sertifikalı tohumluk, verimliliğin ve üretimin artırılmasında, üretim maliyetinin düşürülmesinde tarım sektörünün en temel ve en önemli girdisidir. Sertifikalı tohumluk kullanımının artışına paralel olarak her bölge için önerilen yemlik ve maltlık yeni arpa çeşitlerinin bölgesel düzeyde yaygınlaştırılmasına dikkat edilmelidir. Soğuk ve kışa dayanımı yüksek çeşitlerin geliştirilerek yaygın olarak üretimde kullanılması yanında, bu çeşitlerin uygun yetiştirme teknikleriyle desteklenmesinin arpa veriminin artırılmasında çok önemli bir payı vardır. Yararlanılan Kaynaklar 1/ Anonim, 2015. Konya-Ereğli Ticaret Borsası, Arpa Sektör Raporu. 2/ Anonim, 2016. T.C. Toprak Mahsulleri Ofisi Genel Müdürlüğü, 2016 Yılı Hububat Raporu. 3/ İlgün, A., Uçar H., Toruk İ.,Oğul A., Tekcan K., 2016. Hububat Çalışma Grubu, Türkiye Hububat Sektörü Mevcut Durum, Sorunlar ve Çözüm Önerileri.
Okumaya Devam Et

Emtiaborsasi.com, web sitesinde yer alan her türlü bilgi, veri ve haberin doğruluğunu ve yeterli olduğunu garanti etmemektedir. Eksik bilgi, güncelleme ve herhangi hatalı bilgi de ortaya çıkabilecek zararlardan sorumluluk kabul etmemektedir. Sitedeki bilgiler hiçbir şekil ve surette ön ihtar ve/veya ön ihbara gerek kalmaksızın değiştirebilir ya da yayından kaldırabilir. Emtia piyasaları hakkında genel bir bilgi vermek amacıyla hazırlanan bu sitedeki veri ve bilgiler hiçbir şekilde emtiaborsasi.com’un herhangi bir taahhüdünü kapsamamakla beraber tüzel/gerçek kişiler tarafından alınacak karar ve riskler bu kişilere ait olacaktır. Emtiaborsasi.com’da yer alan analizlerin hiçbir surette yeterliliği ve doğruluğu garanti edilmemektedir. Sitemiz oluşabilecek zarardan da sorumlu olmamakla beraber oluşabilecek herhangi bir zarar talep edilemez. Emtiaborsasi.com’da yer alan yazılar asla yatırım tavsiyesi niteliğinde değildir. Sadece piyasalara ilişkin genel bir bilgi ve yorum içerir. Sitedeki yazıları izin almadan kullanmak, saklamak, kopyasını üretmek, görüntülemek, düzenlemek veya dağıtmak yasaktır.